Nadawanie obrazu na żywo to popularne zjawisko w przestrzeni internetowej. Mogą być to rozgrywki z gier, reakcje na filmy lub zwyczajne vlogi. Od pewnego czasu mamy do czynienia jednak z formą nadawania na żywo, zakrawającą o kontrowersje, a nawet patologię. Czym jest patostreaming?
Co to są patostreamy?
Patostreamy to transmisje na żywo, których głównym czynnikiem charakterystycznym jest kontrowersja. Są oczywiście różne typy patostreamów, np. lżejsze, na których nie dochodzi do sytuacji patologicznych, a najbardziej kontrowersyjnymi zachowaniami są wulgarny język i spożywanie napojów o niskiej zawartości alkoholu. Częstszym, bardziej obserwowanym typem patostreamów, są te gdzie regularnie dochodzi do czynów patologicznych. Picie alkoholu w dużych ilościach, bardzo wulgarny język, przemoc to tylko część z nich. W latach 10-tych XXI w Polsce, patostreamy oglądane były przez rzesze odbiorców, a patostreamerzy na wpłatach od widzów zarabiali dziesiątki tysięcy złotych miesięcznie.
Kto to jest patostreamer?
To osoba działająca w światku patostreamingów, która jest głównym bohaterem tego typu transmisji. Zazwyczaj to osoba, na której kanale rejestruje się emisję, a ona sama bezpośrednio otrzymuje wszelkie środki ze zbiórek. Patostreamerzy wykorzystują kontrowersje do rozwoju własnego kanału, marki i do zdobywania jak największej ilości obserwujących. Najczęściej widzami tych transmisji są młodzi ludzie, którzy odczuwają przyjemność, a nawet rozbawienie poprzez oglądanie zjawisk patologicznych na żywo. Im więcej oglądających ludzi pojawi się podczas transmisji, tym bardziej patostreamer będzie “podkręcał”. Polega to na np. biciu członków swojej rodziny, rozpijanie się do nieprzytomności lub niszczenie przedmiotów znajdujących się w mieszkaniu. Ludzie ci bardzo rzadko mają wyrzuty sumienia, ponieważ są w stanie przekonać samych siebie, że nie robią nic złego, a ponadto zarabiają bardzo dobre pieniądze, dzięki którym mogą sobie pozwolić na godne życie.
Zagrożenia niosące przez zjawisko patostreamingu
Jak to zostało wspomniane wcześniej, w dużej większości widzami patostreamów są młodzi ludzie, często niepełnoletni. Odczuwający przyjemność z oglądania transmisji, mogą inspirować się ich bohaterami, a następnie powtarzać ich zachowania. Do najczęstszych zagrożeń należą :
> Picie alkoholu w młodym wieku – alkohol jest szkodliwy w każdych ilościach, a ludziom na początku życia szkodzi znacznie bardziej. Nastolatkowie widzą, że patostreamerzy nadużywają alkoholu i mogą zainspirować się nimi, samemu upijając się do nieprzytomności.
> Wandalizm – obserwowanie jak patostreamerzy niszczą mienie w swoim mieszkaniu może rozbudzić chęć zniszczenia swojego własnego mienia, aby się upodobnić do swojego idola. W skrajnych przypadkach może powodować niszczenie mienia przypadkowych ludzi na ulicach, niszczenie przystanków albo innej infrastruktury miejskiej.
> Agresja – przemoc pokazywana na streamach może rozbudzić u nastolatka w trakcie okresu dojrzewania zachowania agresywne. Mogą zacząć się one od opryskliwego zachowania do domowników, a w skrajnych przypadkach do regularnych aktów przemocy w szkole lub na ulicy.
> Uzależnienie od środków psychoaktywnych – niektórzy patostreamerzy poza piciem alkoholu również stosują inne używki, takie jak narkotyki. Młody człowiek może mieć małe pojęcie o tych substancjach, a zarazem nie zdawać sobie sprawy ze szkodliwości ich zażywania. Gdy nastolatek spróbuje narkotyku, może się bardzo łatwo od niego uzależnić, a w konsekwencji zniszczyć zdrowie, popaść w długi, a w skrajnych przypadkach, narazić swoich najbliższych na niebezpieczeństwo.
Prawne konteksty zjawiska
Prawo wobec patostreamerów jest bezwzględne. W ostatnich latach zaostrzyło się ono znacząco, a nawet w 2023 roku w Sejmie złożono projekt ustawy zmieniającej prawo wobec tych twórców, jednakże nie weszło ono w życie z powodu końca ówczesnej kadencji Sejmu. Mimo wszystko czynności te są bardzo konsekwentnie obserwowane przez służby i dzisiaj wobec osób działających w tej branży podejmowane są kroki prawne takie jak :
> używanie wulgaryzmów w miejscu publicznym (Art. 141 Kodeksu wykroczeń),
> promowanie alkoholu w nieetyczny sposób (Art. 45 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości),
> zniszczenie mienia (Art. 288 Kodeksu karnego),
> naruszenie nietykalności cielesnej (Art. 217 Kodeksu karnego),
> lekki, średni lub ciężki uszczerbek na zdrowiu (Art. 156 i 157 Kodeksu karnego),
> zniesławienie (Art. 212 Kodeksu karnego),
> znieważenie lub naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza (Art. 222 i 226 Kodeksu karnego),
> znęcanie się (Art. 207 Kodeksu karnego),
> publiczne prezentowanie pornografii dziecięcej (Art. 202 Kodeksu karnego),
> obcowanie płciowe z osobą małoletnią (Art. 200 Kodeksu karnego),
> i wiele innych.
Rzecz jasna znaczna część przypadków, do których pasowałyby wymienione akty prawne należy do rzadkości, jednakże miały miejsce w polskiej branży patostreamerskiej i ostatecznie kończyły się zawieszeniem lub zakończeniem działalności. Powodem były wysokie grzywny, wyrok w zawieszeniu, albo nawet pozbawienie wolności.
Znani patostreamerzy
> Daniel Magical – Daniel Zwierzyński, rocznik 1993. Swojego czasu najpopularniejszy patostreamer w Polsce i swojego rodzaju synonim tego zjawiska. Pod koniec lat 10-tych XXI wieku na jego transmisjach zbierały się dziesiątki tysięcy osób, a sam Zwierzyński był niezwykle popularny. Jego transmisje polegały głównie na upijaniu się alkoholem wraz z jego matką i jej konkubentem. Regularnie podczas nich dochodziło do aktów przemocy i wandalizmu, a także znęcania się. Zwierzyński został dwukrotnie skazany – raz za pobicie, a drugi raz za publiczne pochwalenie morderstwa prezydenta Gdańska, Pawła Adamowicza. Ma też kilka występów na wydarzeniach typu freak-fight, jednakże dzisiaj znany jest dużo bardziej ze swojej twórczości jako patostreamer.
> Rafatus – Rafał Kowalczyk, rocznik 1995. Jego streamy publikowane na różnych portalach m.in. w serwisie Twitch, polegały na aktach przemocy wobec swojej partnerki, a także na upijaniu się alkoholem. W pewnym momencie wraz z partnerką transmitował akty stosunku seksualnego na portalach dla dorosłych. Pod koniec lat 10-tych XXI był wymieniany jako jeden z najbrutalniejszych patostreamerów, a jego transmisje cechowały najwyższy stopień przemocy w branży. Dzisiaj Rafatus, jak sam twierdzi, jest po przemianie – stara się odciąć od swojej działalności patostreamerskiej, nie spożywa alkoholu ani narkotyków. Ponadto jest dawno po rozstaniu ze swoją partnerką, z którą od miesięcy nie utrzymuje kontaktu.
> Gural – Grzegorz Górny, rocznik 1997. Swoją największą rozpoznawalność zdobył w momencie szczytowym patostreamingu w Polsce, wyróżniając się transmitowaniem na żywo w serwisie YouTube, przez kilka miesięcy bez przerwy. W trakcie tego streamu wykonywał codzienne czynności – spał, mył się, jadł, grał w gry komputerowe itp. Jednak największe kontrowersje budziła jego działalność w serwisie Omegle, który polegał na łączeniu się z przypadkowymi ludźmi. Na jednej z rozmów połączył się z najprawdopodobniej nieletnią dziewczynką, którą prosił o wykonywanie aktów seksualnych. Ponadto Gural na swoich streamach regularnie się upijał, stosował wulgarny język, a także wyrażał publiczne groźby wobec niektórych osób. Za wszystkie jego czynności został skazany łącznie na 14 miesięcy pozbawienia wolności, a jego wszelkie kanały zostały permanentnie usunięte z przestrzeni internetowej. Dzisiaj Gural w dalszym ciągu regularnie wzywany jest na rozprawy sądowe, a duża część z nich dotyczy aktów znęcania się nad zwierzętami (psami i kotami).
